SUP en PPWR uitgelegd: wat verandert er voor verpakkingen?

1. Inleiding

De Europese regelgeving rondom verpakkingen ontwikkelt zich snel. Naast de bestaande SUP-richtlijn (Single-Use Plastics), is nu ook de PPWR-verordening sinds 12 augustus 2025 van kracht. PPWR staat voor ‘Packaging and Packaging Waste Regulation’. De eerste verplichtingen van de PPWR worden van Kracht per 12 augustus 2026.

2. Verschillen tussen SUP en PPWR

SUP-richtlijn (2019/904)	PPWR-verordening (2026–2030)
EU-richtlijn; lidstaten vertalen dit naar nationale wetgeving	EU-verordening; direct bindend in alle lidstaten Zie voor het verschil: Soorten wetgeving | Europese Unie
Focust specifiek op bepaalde plastic wegwerpproducten, waaronder een aantal verpakkingen	Geldt voor álle verpakkingen (plastic, papier, glas, metaal, etc.)
Doel: milieuimpact van plastic wegwerpproducten verminderen, o.a. door plasticvervuiling en zwerfafval (in zee) tegengaan	Doel: afvalpreventie, hergebruik en circulaire economie stimuleren en harmoniseren van de interne markt
Beperkt in scope (twaalf productgroepen)	Omvattend systeem, inclusief transportverpakkingen, BYO, supermarkten

3. Wat gebeurt er met de SUP?

De PPWR vormt op termijn een breder juridisch kader, en vervangt de SUP-richtlijn niet automatisch. De bestaande SUP-regels blijven voorlopig bestaan via nationale wetgeving, tenzij zij expliciet worden herzien of door nieuwe Europese bepalingen worden overschreven. De huidige regels in Nederland zijn géén nationale kop op Europees beleid, maar een directe invulling van de SUP-richtlijn. Het kabinet heeft in 2024 bevestigd dat de regels blijven binnen de ruimte die de richtlijn biedt, en waar mogelijk al vooruitlopen op toekomstige PPWR-verplichtingen.

Zie ook Kamerbrief met toelichting op kunststof bekers en bakjes voor eenmalig gebruik | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

4. Implicaties voor beleid en uitvoering

• SUP blijft voorlopig het wettelijke instrument om gedragsverandering en handhaving te ondersteunen.

• PPWR wordt het structurele kader voor alle sectoren waarin verpakkingen worden gebruikt.

• Gemeenten en partners moeten voorbereid worden op bredere en striktere eisen vanaf 2026.

• Projecten en netwerken zoals het Vernieuwersnetwerk anticiperen nu al op de PPWR-richting.

5. Kernboodschap

De SUP Richtlijn regelgeving heeft ingezet op verpakkingen die vaak in het zwerfafval gevonden worden. Nu volgt er met de komst van de PPWR ook regelgeving voor alle verpakkingen. Gebruik de SUP-regels nu als hefboom voor implementatie en dialoog. Bereid beleidskaders voor op PPWR als structurele wetgeving die leidt tot grotere verantwoordelijkheden voor producenten, overheden én gebruikers.

6. Wat verandert er op het gebied van SUP en verpakkingen? Wat komt eraan?     Een overzicht.

• Vanaf 2026 verdwijnt de verplichte meerprijs voor eenmalige bekers en bakjes die

  plastic bevatten bij consumptie onderweg. Deze meerprijs wordt in zijn geheel afgeschaft, zie deze Kamerbrief: Verzamelbrief circulaire economie april 2025 | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl 
  

• Herbruikbaar blijft verplicht bij consumptie ter plaatse

  In o.a. horeca, kantoren, onderwijsinstellingen en op evenementen mag bij consumptie op locatie geen wegwerpbekers of -bakjes met plastic meer worden gebruikt.

• Ondernemers konden onder bepaalde voorwaarden beroep doen op een uitzondering op de regels rondom bekers en bakjes voor consumptie ter plekke.

• Deze uitzondering wordt versmald. Alleen op gesloten evenementen geldt dat straks nog. Verder blijft herbruikbaar bij consumptie ter plaatse overal de norm. Alleen zorginstellingen en gesloten instellingen (zoals gevangenissen) mogen hiervan afwijken.

  ⟶ Herbruikbare bekers, borden en bakjes zijn sinds 2024 de norm.
  

• Uitzondering op hergebruik wordt toegespitst op gesloten evenementen vanaf 2026

  Festivals of bijeenkomsten met gecontroleerde toegang kunnen gebruik maken van de uitzondering (waar voorwaarden aan verbonden zijn op het gebied van administratie, inzameling en recycling).
  

  Let op: open evenementen mogen er voor kiezen om de regelgeving voor gesloten evenementen te volgen, ook de uitzondering. In de Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik is opgenomen hoe open evenementen de regelgeving voor gesloten evenementen kunnen volgen ⟶ Dit maakt de regeling eenduidiger en beter handhaafbaar.
  

• Implicaties voor gemeenten en organisatoren Gemeenten en organisatoren van openbare evenementen kunnen zich voorbereiden op deze wijziging door:

  • Vergunningverlening aan te passen: Zorg ervoor dat vergunningen voor openbare evenementen vanaf 2026 de verplichting tot het gebruik van herbruikbare bekers en voedselverpakkingen bevatten, of voldoen aan de regels om voor een uitzondering in aanmerking te komen.

  • Samenwerking met leveranciers: Werk samen met leveranciers van herbruikbare systemen om de overgang te faciliteren.

  • Bewustwordingscampagnes: Informeer bezoekers en deelnemers over de nieuwe regels en de voordelen van hergebruik.

    
    

Door deze stappen te ondernemen, kunnen gemeenten, ondernemers, verenigingen, bedrijven en organisatoren bijdragen aan de reductie van wegwerpplastic en voldoen aan de aangescherpte regelgeving.

7. PPWR komt eraan, Europese regelgeving verpakkingen (inwerking: 2026–2030)

• Verbod single-use kunststofverpakkingen in horeca vanaf 2030

  Vanaf 1 januari 2030 geldt in de EU een verbod op het op de markt brengen van een aantal specifieke kunststofverpakkingen voor eenmalig gebruik in de horeca (artikel 25 en bijlage V, punten 3 en 4 PPWR). Dit raakt met name verpakkingen bij consumptie op locatie in horeca, catering, onderwijs en evenementen.

1. Kunststofverpakkingen voor eten en drinken ter plaatse (bijlage V, punt 3)

Vanaf 2030 zijn single-use kunststofverpakkingen verboden voor eten en drinken dat wordt gevuld én geconsumeerd binnen de locatie.

Het gaat onder meer om:

• bekers

• bakjes en trays

• borden

• maaltijdverpakkingen (bijvoorbeeld voor ter plaatse gegeten menu’s)

• Uitzonderingen gelden alleen voor:

• horecagelegenheden zonder toegang tot drinkwater, en

• micro-ondernemingen, maar uitsluitend wanneer hergebruik technisch niet haalbaar is of wanneer passende hergebruikinfrastructuur ontbreekt.

De praktische boodschap: herbruikbare bekers, borden en bakjes worden de norm voor eten en drinken ter plaatse. Kunststof wegwerpvarianten verdwijnen uit de reguliere horeca- en cateringpraktijk.

2. Individuele kunststof portieverpakkingen (bijlage V, punt 4)Ook kleine kunststof portieverpakkingen bij consumptie op locatie worden verboden, zoals:

• sauszakjes en dips

• suikertjes

• jamkuipjes

• koffiemelkcupjes

• kleine kruiden- of toppingverpakkingen

Dit verbod geldt wanneer deze verpakkingen worden aangeboden bij consumptie op locatie.

• Uitzonderingen zijn mogelijk wanneer:

• de producten worden meegegeven bij take-away of kant-en-klare maaltijden, of

• individuele porties medisch noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld in ziekenhuizen, klinieken of verpleeghuizen.
  

De praktische boodschap: op locatie worden navulbare flessen, schalen, dispensers en bulkoplossingen de standaard. Individuele kunststof portieverpakkingen blijven alleen toegestaan in uitzonderingssituaties (zoals zorg of afhaal/to-go).

• Eigen beker of bakje laten vullen wordt recht (BYO) vanaf 2027

  Klanten mogen vanaf die datum bij to-go verkooppunten hun eigen herbruikbare beker of bakje laten vullen.

  ⟶ Dit vergroot keuzevrijheid voor consumenten en verlaagt afvalstromen.
  

• Herbruikbaar alternatief verplicht bij afhaal vanaf 2028

  Verkooppunten moeten dan zelf een herbruikbare optie aanbieden, zoals een statiegeldbakje of circulair retoursysteem.

  ⟶ Maakt hergebruik laagdrempelig en bereikbaar voor alle consumenten.
  

• Verbod op individuele saus- en suikerverpakkingen in horeca

  Portieverpakkingen zoals melkcupjes, suikertjes en sauszakjes verdwijnen in horeca (bij consumptie op locatie).

  ⟶ Stimuleert het gebruik van navulbare flessen, schalen en dispensers.
  

• De PPWR bevat een richtlijn waarin ondernemers in de lidstaten worden aangemoedigd om toe te werken naar minimaal 10% hergebruik bij afhaal- en to-go consumptie in 2030. Dit betreft echter geen bindende verplichting, maar een beleidsrichting. (PPWR artikel 33 lid 5).
  

• Duidelijke etiketten op herbruikbare en recyclebare verpakkingen

  Verpakkingen krijgen een uniform EU-label dat aangeeft of ze herbruikbaar zijn en hoe ze teruggegeven moeten worden.

  ⟶ Vergroot herkenbaarheid en deelname aan retoursystemen.
  

• Supermarkten krijgen doelen voor herbruikbare drankverpakkingen

  In 2030 moet minimaal 10% van alle drankverpakkingen in de retail herbruikbaar zijn (bijv. flessen met statiegeld).

  ⟶ Retail wordt actief betrokken in de omslag naar circulaire systemen.