SUP en PPWR uitgelegd: wat verandert er voor verpakkingen?

1. Inleiding

De Europese regelgeving rondom verpakkingen ontwikkelt zich snel. Naast de bestaande SUP-richtlijn (Single-Use Plastics), is nu ook de PPWR-verordening sinds 12 augustus 2025 van kracht. PPWR staat voor ‘Packaging and Packaging Waste Regulation’. De eerste verplichtingen van de PPWR worden van Kracht per 12 augustus 2026.

Naar aanleiding van de Kamerbrief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (19 december 2025) is de nationale uitwerking van de SUP-regelgeving aangepast. De regels voor wegwerpbekers en -bakjes bij consumptie ter plaatse zijn versoepeld voor bepaalde sectoren en de verplichte meerprijs bij consumptie onderweg wordt geschrapt. Hieronder is deze beleidswijziging verwerkt.

2. Verschillen tussen SUP en PPWR

SUP-richtlijn (2019/904)	PPWR-verordening (2026–2030)
EU-richtlijn; lidstaten vertalen dit naar nationale wetgeving	EU-verordening; direct bindend in alle lidstaten Zie voor het verschil: Soorten wetgeving | Europese Unie
Focust specifiek op bepaalde plastic wegwerpproducten, waaronder een aantal verpakkingen	Geldt voor álle verpakkingen (plastic, papier, glas, metaal, etc.)
Doel: milieuimpact van plastic wegwerpproducten verminderen, o.a. door plasticvervuiling en zwerfafval (in zee) tegengaan	Doel: afvalpreventie, hergebruik en circulaire economie stimuleren en harmoniseren van de interne markt
Beperkt in scope (twaalf productgroepen)	Omvattend systeem, inclusief transportverpakkingen, BYO, supermarkten

3. Wat gebeurt er met de SUP?

De PPWR vormt op termijn een breder juridisch kader, en vervangt de SUP-richtlijn niet automatisch. De bestaande SUP-regels blijven voorlopig bestaan via nationale wetgeving, tenzij zij expliciet worden herzien of door nieuwe Europese bepalingen worden overschreven. De huidige regels in Nederland zijn géén nationale kop op Europees beleid, maar een directe invulling van de SUP-richtlijn. Het kabinet heeft in 2024 bevestigd dat de regels blijven binnen de ruimte die de richtlijn biedt, en waar mogelijk al vooruitlopen op toekomstige PPWR-verplichtingen.

Zie ook Kamerbrief met toelichting op kunststof bekers en bakjes voor eenmalig gebruik | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

4. Implicaties voor beleid en uitvoering

§  SUP blijft voorlopig het wettelijke instrument om gedragsverandering en handhaving te ondersteunen.

§  PPWR wordt het structurele kader voor alle sectoren waarin verpakkingen worden gebruikt.

§  Gemeenten en partners moeten voorbereid worden op bredere en striktere eisen vanaf 2026.

§  Projecten en netwerken zoals het Vernieuwersnetwerk anticiperen nu al op de PPWR-richting.

5. Kernboodschap richting netwerk

De SUP Richtlijn regelgeving heeft ingezet op verpakkingen die vaak in het zwerfafval gevonden worden. Nu volgt er met de komst van de PPWR ook regelgeving voor alle verpakkingen. Gebruik de SUP-regels nu als hefboom voor implementatie en dialoog. Bereid beleidskaders voor op PPWR als structurele wetgeving die leidt tot grotere verantwoordelijkheden voor producenten, overheden én gebruikers.

6. Wat verandert er op het gebied van SUP en verpakkingen? Wat komt eraan?     Een overzicht.

• Vanaf 2026 verdwijnt de verplichte meerprijs voor eenmalige bekers en bakjes die plastic bevatten bij consumptie onderweg. Deze meerprijs wordt volledig afgeschaft: Verzamelbrief circulaire economie april 2025 | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

• Consumptie ter plaatse: hergebruik is de norm. Voor kantoren, bedrijven en onderwijsinstellingen geldt een verbod zonder uitzondering op wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten. Voor horeca (bij consumptie ter plaatse), gesloten evenementen, dagattracties en (sport)verenigingen geldt: hergebruik, tenzij recycling onder voorwaarden.

• De eerdere eis van “hoogwaardige recycling” (recycling tot voedselcontactmateriaal) vervalt. De uitzondering is gebaseerd op recycling volgens de vastgestelde inzamelpercentages. Dit verruimt de toepasbaarheid, waaronder voor papieren bekers met een plastic coating.

• Zorginstellingen en gesloten instellingen (zoals gevangenissen) blijven uitgezonderd van het verbod. ⟶ Hergebruik blijft het uitgangspunt, met gerichte ruimte voor recycling in specifieke sectoren.

Implicaties voor gemeenten en organisatoren

Gemeenten en organisatoren kunnen zich voorbereiden door:

§  Vergunningverlening aan te passen aan de nieuwe beleidslijn: hergebruik als norm, met de mogelijkheid tot recycling onder voorwaarden in aangewezen sectoren.

§  Samen te werken met leveranciers van herbruikbare systemen.

§  Bezoekers en deelnemers te informeren over de gewijzigde regels en de voordelen van hergebruik.

Door deze stappen te ondernemen kunnen gemeenten en organisatoren bijdragen aan reductie van wegwerpplastic en voldoen aan de gewijzigde regelgeving.

7. PPWR komt eraan – Europese regelgeving verpakkingen (inwerking: 2026–2030)

• Verbod single-use kunststofverpakkingen in horeca vanaf 2030

  
  

  Vanaf 1 januari 2030 geldt in de EU een verbod op het op de markt brengen van een aantal specifieke kunststofverpakkingen voor eenmalig gebruik in de horeca (artikel 25 en bijlage V, punten 3 en 4 PPWR). Dit raakt met name verpakkingen bij consumptie op locatie in horeca, catering, onderwijs en evenementen.

  
  

  1. Kunststofverpakkingen voor eten en drinken ter plaatse (bijlage V, punt 3)

  
  

  Vanaf 2030 zijn single-use kunststofverpakkingen verboden voor eten en drinken dat wordt gevuld én geconsumeerd binnen de locatie.

  Het gaat onder meer om:

• bekers

• bakjes en trays

• borden

• maaltijdverpakkingen (bijvoorbeeld voor ter plaatse gegeten menu’s)
  

Uitzonderingen gelden alleen voor:

• horecagelegenheden zonder toegang tot drinkwater, en

• micro-ondernemingen, maar uitsluitend wanneer hergebruik technisch niet haalbaar is of wanneer passende hergebruikinfrastructuur ontbreekt.

De praktische boodschap: herbruikbare bekers, borden en bakjes worden de norm voor eten en drinken ter plaatse. Kunststof wegwerpvarianten verdwijnen uit de reguliere horeca- en cateringpraktijk.

2. Individuele kunststof portieverpakkingen (bijlage V, punt 4). Ook kleine kunststof portieverpakkingen bij consumptie op locatie worden verboden, zoals:

• sauszakjes en dips

• suikertjes

• jamkuipjes

• koffiemelkcupjes

• kleine kruiden- of toppingverpakkingen
  

Dit verbod geldt wanneer deze verpakkingen worden aangeboden bij consumptie op locatie.

Uitzonderingen zijn mogelijk wanneer:

• de producten worden meegegeven bij take-away of kant-en-klare maaltijden, of

• individuele porties medisch noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld in ziekenhuizen, klinieken of verpleeghuizen.

  
  

De praktische boodschap: op locatie worden navulbare flessen, schalen, dispensers en bulkoplossingen de standaard. Individuele kunststof portieverpakkingen blijven alleen toegestaan in uitzonderingssituaties (zoals zorg of afhaal/to-go).

• Eigen beker of bakje laten vullen wordt recht (BYO) vanaf 2027

  Klanten mogen vanaf die datum bij to-go verkooppunten hun eigen herbruikbare beker of bakje laten vullen. ⟶ Dit vergroot keuzevrijheid voor consumenten en verlaagt afvalstromen.
  

• Herbruikbaar alternatief verplicht bij afhaal vanaf 2028

  Verkooppunten moeten dan zelf een herbruikbare optie aanbieden, zoals een statiegeldbakje of circulair retoursysteem. ⟶ Maakt hergebruik laagdrempelig en bereikbaar voor alle consumenten.
  

• Verbod op individuele saus- en suikerverpakkingen in horeca

  Portieverpakkingen zoals melkcupjes, suikertjes en sauszakjes verdwijnen in horeca (bij consumptie op locatie). ⟶ Stimuleert het gebruik van navulbare flessen, schalen en dispensers.
  

• De PPWR bevat een richtlijn waarin ondernemers in de lidstaten worden aangemoedigd om toe te werken naar minimaal 10% hergebruik bij afhaal- en to-go consumptie in 2030. Dit betreft echter geen bindende verplichting, maar een beleidsrichting. (PPWR artikel 33 lid 5).
  

• Duidelijke etiketten op herbruikbare en recyclebare verpakkingen

  Verpakkingen krijgen een uniform EU-label dat aangeeft of ze herbruikbaar zijn en hoe ze teruggegeven moeten worden. ⟶ Vergroot herkenbaarheid en deelname aan retoursystemen.
  

• Supermarkten krijgen doelen voor herbruikbare drankverpakkingen

  In 2030 moet minimaal 10% van alle drankverpakkingen in de retail herbruikbaar zijn (bijv. flessen met statiegeld). ⟶ Retail wordt actief betrokken in de omslag naar circulaire systemen.